De Pest

Goed nieuws voor de Russische president Vladimir Poetin: Rusland is met de komst van de pest eindelijk weer terug in de tijd waar het al zo lang naar terugverlangde. Vorige week overleed een laboratoriummedewerker aan de ziekte en zitten er honderden mensen in quarantaine. Er kan dus al bijna gesproken worden over een echte ouderwetse tsaristische pandemie, schamperde De Speld. 

Leuk gevonden, maar van een pandemie is geen sprake. Ook niet van een bacterie die uit een lab ontsnapte. 

Wat wel klopt: in Rusland overleed een laboratoriummedewerkster aan de pest. Of iets wat er op lijkt. De overleden laboratoriummedewerkster is de 28-jarige Darja Sjipilova. Ze werkte in een pestbestrijdingscentrum in de Siberische stad Irkoetsk. 

De autoriteiten doen schimmig over de doodsoorzaak, maar inmiddels zijn er al wel zes ziekenhuizen voor drie weken in quarantaine gegaan. Daardoor zijn er twijfels over de ernst van de situatie.

De pest is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis. De ziekte staat bekend als de ‘Zwarte Dood’ en veroorzaakte in de veertiende eeuw en in de eeuwen daarna verschillende wereldwijde pandemieën. Pas met de ontdekking van antibiotica kwam er een effectieve behandeling beschikbaar.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kent de pest drie hoofdvormen: builenpest, longpest en septicemische pest. Alle drie worden veroorzaakt door Yersinia pestis, maar ze treffen verschillende delen van het lichaam.

Builenpest is de meest voorkomende vorm. De ziekte wordt voornamelijk overgedragen door beten van besmette vlooien of door rechtstreeks contact met besmette knaagdieren. Dit kan leiden tot pijnlijke, gezwollen lymfeklieren. Builenpest is doorgaans niet besmettelijk van mens op mens.

The Moscow Times sprak inmiddels met inwoners van beide regio’s over de gevolgen van de onrust voor hun dagelijks leven. Ook vroeg de krant een onafhankelijke deskundige op het gebied van gezondheidsbeleid naar de aanpak van de Russische autoriteiten en de mogelijke risico’s voor andere landen.

In Irkoetsk, een regio met ongeveer 2,3 miljoen inwoners en een oppervlakte die vergelijkbaar is met die van Turkije, lijkt het dagelijks leven grotendeels onveranderd. De regio is onder meer bekend vanwege het Baikalmeer, het grootste zoetwatermeer ter wereld gemeten naar watervolume.

Een inwoner vertelde dat er aanvankelijk enkele uren paniek was, maar dat mensen daarna grappen en memes over de situatie begonnen te delen. De mogelijke pestbesmetting verdween daarmee naar de achtergrond, naast andere zorgen zoals brandstofproblemen en beren die steeds vaker in de buurt van mensen komen.

Volgens Judyth Twigg, hoogleraar politicologie aan Virginia Commonwealth University en deskundige op het gebied van het Russische zorgstelsel, vormt het gebrek aan duidelijke en betrouwbare communicatie mogelijk de grootste tekortkoming in de aanpak van de situatie.

De bevolking had volgens haar praktische informatie moeten krijgen, aangevuld met regelmatige updates, ook wanneer er geen nieuwe besmettingen waren vastgesteld.

Twigg stelt dat dergelijke communicatie bij pestgevallen gebruikelijk is bij gezondheidsautoriteiten in andere landen. Volgens haar had Rusland inwoners kunnen informeren zonder daarmee noodzakelijkerwijs politiek gezichtsverlies te lijden.