Biefstuk, bier en kaviaar

Statenlid Martin Bos ging in twee jaar tijd 117 keer uit eten van belastinggeld. Hij deed dat uit naam van de fractie van Forum voor Democratie (FvD), zo blijkt uit documenten die Omroep Zeeland heeft opgevraagd bij provincie Zeeland.

Commissaris van de Koning Hugo de Jonge riep in 2024 Bos hiervoor op het matje. Bos kan zich dat gesprek niet herinneren, maar moet wel lachen. 'Hugo de Jonge heeft zelf 5,1 miljard kwijtgemaakt.'

Elk jaar krijgen de politieke fracties in de provincie Zeeland een geldbedrag waarmee ze het één en ander kunnen vergoeden. Denk aan het voorbereiden van debatten. 

In 2023 kreeg elke partij een vast bedrag van ongeveer 10.000 euro. In 2024 is dat bedrag verhoogd naar ruim 24.000 euro. 

In 2023 geeft Martin Bos in zijn eentje ruim 1.500 euro uit aan vergaderkosten. Ter vergelijking: BBB geeft met negen statenleden ongeveer 500 euro uit. Maar in 2024 lopen de bedragen nog meer uiteen. Bos geeft dan 10.000 euro uit aan vergaderkosten. Veel meer dan elke andere partij in de provincie.

Uit de gedeclareerde bonnetjes van Bos blijkt dat hij 88,5 procent van die vergaderkosten heeft opgemaakt aan etentjes. Thuisbezorgd, McDonald's of op het terras: ze zitten er allemaal tussen. In 2023 en 2024 ging Martin Bos 117 keer uit eten van belastinggeld. Wie alle rekeningen bij elkaar optelt, komt uit op een bedrag van ongeveer 10.500 euro.

Bij de bonnetjes legt Bos een verantwoording af. Op 9 september 2023 geeft hij 70 euro uit bij Brasserie Bijts in Middelburg. De politicus bestelt onder meer een Wagyu burger, biefstukpuntjes en rib fingers. De verantwoording die boven het bonnetje staat: 'bespreking stikstofproblematiek'.

In andere gevallen zette Bos zijn tanden spaghetti carbonara, garnalenkroketten, carpaccio en sushi. Op 26 januari 2024 gaat Bos naar het Griekse restaurant Onassis in Middelburg. Daar geeft hij publiek geld uit aan souzouki, limoncello, baklava en pita tzatziki onder het mom van 'evaluatie Holocaustherdenking' (Koorkerk Middelburg). 

Hij bestelt kikkerbillen bij Gasterij 51 in Middelburg. Op 22 februari 2024 geeft hij daar 69,50 euro uit aan een Chateaubriand, een luxe stuk ossenhaas. Een dag later vraagt hij bij restaurant Ukiyo om kaviaar. Twee weken later eet hij daar nog eens en geeft hij 570 euro uit.

De etentjes omschrijft hij als 'sociaal smeermiddel': "Tijdens het eten is een fijn moment om met elkaar van gedachten te wisselen, met een goede sfeer", zegt Bos.

De vraag is: bunkerden zijn gasten mee? Bij Het Knipmes doemen namelijk beelden op van een veelvraat met een slabbetje om, met niemand tegenover zich in een sterrenrestaurant.

Toegegeven: Bos is met zijn declareergedrag binnen de regels gebleven. En zette De Jong mooi schaakmat met de 5,1 miljard euro die De Jonge kwijt aan gedeclareerde bonnetjes. Dat was het bedrag dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens de coronacrisis onrechtmatig uitgaf aan coronamateriaal. Hugo de Jonge was in die tijd minister. 

FvD kan hem overigens niet tot de orde roepen. Bos was jarenlang een van de bekendste gezichten van Forum voor Democratie in Zeeland, maar hij kondigde in februari aan dat hij bij de gemeenteraadsverkiezingen in Middelburg niet voor Forum, maar voor Belang van Nederland meedeed. Deze maand was hij voor het eerst dit jaar weer bij een Statenvergadering. Daar bleek dat Bos zichzelf formeel nog altijd als fractievoorzitter van Forum ziet. FvD denkt daar anders over.

FvD verbod

De Dagelijksche Standaard is een blogje dat ondanks de deftige naam vaak niet verder komt dan slecht geschreven smoezelige stukjes tegen links. Vooral volgeklad door een zekere Michael van der Galien, naar eigen zeggen trotse katholiek, echtgenoot én vader. En vooral een trotse mán die zich verzet tegen het moderne linkse Deugdenken. 

Met die paar AdSense advertenties en een handjevol donaties zal het niet meer zijn dan een slecht betaalde hobby, en waar Van der Galien dan wel zijn brood mee verdiend blijft duister. Het Knipmes schat in: huisman. 

In elk geval verdraagt Van der Galien geen aanvallen op FvD. Zijn blog is een grote FvD propaganda. 'Waarom de deugelite FVD wil verbieden omdat ze de inhoudelijke discussie verliezen', luidt de titel van een van zijn stukjes. 'Het globalistische kartel in Den Haag is de controle over het politieke narratief zo spectaculair aan het verliezen, dat de maskers nu volledig afvallen. In de wandelgangen en de achterkamertjes van de macht wordt er inmiddels openlijk gefilosofeerd over een officieel verbod op Forum voor Democratie (FVD). Ja, u leest het goed: de partijen die de mond vol hebben van de 'democratie' en de 'rechtsstaat', overwegen nu serieus om een democratisch gekozen oppositiepartij simpelweg te elimineren.'

En dan blijkt het niks anders te zijn dan stemmingmakerij van Pepijn van Houwelingen, die mocht huilebalken bij zijn eigen spreekbuis Ongehoord Nederland. De realiteit: De enige die een verbod heeft geopperd bij Pauw & De Wit is VVD-strategist Bas Erlings die niet eens in de Kamer zit. 

Jaren geleden was het Thierry Baudet die moord en brand schreeuwde over een dreigend FvD verbod dat er nooit is gekomen. Toch vooral om nieuwe leden aan te trekken. 

Wat wel speelt is dat de Brusselse waakhond voor Europese politieke partijen een procedure is begonnen die kan uitlopen op het schrappen van de partijstatus van de Europese partij Europa van Soevereine Staten (ESN), waar onder meer Alternative für Deutschland (AfD) en Forum voor Democratie (FVD) bij zijn aangesloten. Volgens de toezichthouder zijn er aanwijzingen dat de partij mogelijk niet voldoet aan de waarden van de Europese Unie. Maar van een Nederlands verbod is toch echt geen sprake.

Desinfo

Of mensen misinformatie op sociale media geloven, hangt voor een belangrijk deel samen met hun ervaringen in de offline wereld. Dat blijkt uit het rapport Wikken en weten dat het Rathenau Instituut een dezer dagen heeft gepubliceerd.

Voor het onderzoek analyseerde het Rathenau Instituut circa 8500 vragenlijsten die werden ingevuld door een representatieve steekproef van de Nederlandse samenleving. Ook organiseerde het instituut zeven focusgroepen, waarin deelnemers verschillende socialemediaberichten kregen voorgelegd.

Er leven veel zorgen over berichten op sociale media met onwetenschappelijke claims, zoals: ‘Nederlands kraanwater is ongezond voor je’ en ‘Zonnebrandcrème is net zo kankerverwekkend als verbranden in de zon.’ Wat doen dit soort berichten met het vertrouwen in de wetenschap?

Het onderzoek van het Rathenau Instituut laat zien dat het van vele factoren afhangt of iemand een bewering op sociale media geloofwaardig en betrouwbaar vindt. Die factoren hebben deels te maken met het bericht zelf: de tekst, vormgeving, inhoud, het platform en de afzender. Daarnaast spelen ook persoonlijke kennis en ervaringen van de ontvanger mee, en basishoudingen ten opzichte van instituties, zoals wetenschap, media en politiek.

De onderzoekers wilden ook weten of veel gebruik van sociale media altijd samenhangt met weinig vertrouwen in de wetenschap en veel geloof in misinformatie. Dat blijkt niet het geval. Het blijkt belangrijk of mensen naast sociale media ook op andere manieren in aanraking komen met wetenschappelijke informatie. Mensen voor wie sociale media het voornaamste kanaal zijn voor informatie over wetenschap hebben minder vertrouwen in de wetenschap. Ook vonden de onderzoekers dat bij mensen met bepaalde persoonskenmerken, zoals oudere leeftijd, een geloof in misinformatie wel samenhangt met de tijd die zij doorbrengen op sociale media.

Het is belangrijk dat mensen die de negatieve gevolgen van misinformatie op sociale media willen tegengaan, zoals beleidsmakers en artsen, inzicht krijgen in de complexe relatie tussen misinformatie op sociale media en vertrouwen in de wetenschap, zegt onderzoeker Anne-Floor Scholvinck van het Rathenau Instituut. Ook moeten interventies om geloof in misinformatie te bestrijden gericht zijn op de groepen die hier vatbaar voor zijn. Denk aan ouderen die veel tijd doorbrengen op sociale media en via weinig andere kanalen in aanraking komen met wetenschappelijke informatie.’

Draai om de oren

Het gaat weer eens helemaal niet goed met de omroepvereniging Ongehoord Nederland (ON!). De omroep krijgt, na eerdere kritiek vanuit toezichthouders, een draai om de oren van alle andere ledenomroepen in Hilversum. Als het roer niet omgaat bij ON! kan deze omroep volgens hen zelfs niet verder binnen het publieke bestel, schrijven ze in een vertrouwelijke brief. Mediaminister Letschert.

Een evaluatiecommissie concludeerde dat ON! zich herhaaldelijk niet aan de Code Journalistiek Handelen heeft gehouden en daarmee de betrouwbaarheid van de publieke omroep als geheel onder druk zet. Dat noemde de commissie ‘ernstig’.

De minister zou de aspirant-omroep onder curatele moeten stellen en verbeteringen moeten afdwingen bij ON! Mocht dat de komende tijd niet voldoende opleveren.

De omroep is ook nog eens financieel in zwaar weer beland. De stormachtige bestuursruzies en botsingen met toezichthouders hebben in 2025 geleid tot een indrukwekkend verlies van 878.602 euro, zo bleek uit het jaarverslag van de omroep. 

De rode cijfers komen door een explosie aan juridische kosten. In 2025 was ON! verwikkeld in maar liefst vijf gelijktijdige juridische trajecten, waardoor de advocaatkosten opliepen naar een 533.000 euro. 

Zo kreeg oprichter Arnold Karskens, die aan de kant werd geschoven, een schadevergoeding van 100.000 euro te betalen, verhoogd met nog eens 20.000 euro aan kostenvergoeding. 

Ongehoord Nederland-gezicht Raisa Blommestijn staat er tegenwoordig ook steeds vaker gekleurd op: zij werd door Haagse Gerechtshof in hoger beroep veroordeeld tot 30 uur werkstraf, waarvan 10 uur voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar omdat zij in een tweet advocaat Sidney Smeets ‘kleuterneuker’ had genoemd. De uitspraak kwalificeert het Hof als ‘evident van racistische strekking’. 

Het eigen vermogen van de aspirant-omroep is zorgwekkend gekrompen tot slechts 172.445 euro. Dat was een jaar eerder ruim 1 miljoen euro.

Het Commissariaat voor de Media (CvdM) deelde in 2025 ook nog een boete uit wegens ‘schijn van belangenverstrengeling’. 

ON! is als enige omroep niet ingedeeld in een nieuw zogeheten ‘omroephuis’. Een voortbestaan zonder samenwerking zit er niet in. 

Er komt binnenkort een onafhankelijke beoordeling aan van Ongehoord Nederland, ter advies aan de minister. Die zal uiteindelijk een oordeel treffen over ON! en heeft al aangekondigd de klachten serieus te nemen.

Maar eigenlijk hebben de leden al een oordeel geveld over ON! Het aantal leden daalde ‘beduidend’ naar 34.045 per 31 december 2025. Een jaar eerder telde Ongehoord Nederland nog 38.818 leden. Het bestuur stelt dat de ledenwerving geleden heeft onder alle bestuursruzies en juridische prioriteiten. 

Het minimum aantal leden om aspirant omroep te worden was tot voor kort 50.000.