Zoete wraak

CNN heeft de vluchtgegevens en video's bekeken en luchtvaart- en explosievenexperts geïnterviewd om vast te stellen wat er in de minuten voorafgaand aan de crash van het Russische Wagner vliegtuig is gebeurd.

De analyse duidt op ten minste één 'catastrofaal incident aan boord' voordat het uit de lucht viel. Gelet op het feit dat er een knal is te horen en het vliegtuig een vleugel kwijtraakte, is aannemelijk dat geheime diensten in opdracht van Poetin een bom hebben geplaatst. Dat er überhaupt video-opnamen van zijn gemaakt zal ook wel geen toeval zijn.

Deze zoete wraak van Poetin heeft uiteraard zo'n beetje iedereen zien aankomen. Poetin ruimt structureel al zijn critici op. De crash kwam amper twee maanden nadat Wagner leider Prigozjin een kortstondige muiterij tegen de militaire leiding van Rusland lanceerde, een ongekende uitdaging voor het gezag van Poetin.

Voor de Russische elite, een groep Russen die steeds ontevredener wordt, is de moord op  Prigozjin opnieuw een teken zijn dat Poetin de macht begint te verliezen.

Met alle gevolgen van dien. Een groep militante turbopatriotten, oververtegenwoordigd in het Russische leger en veiligheidsapparaat, zint op wraak.

De speciale operatie in Oekraïne zit intussen muurvast en leidt tot steeds meer dodelijke slachtoffers. Het luchtruim boven Rusland is onveilig geworden door aanhoudende drone aanvallen. De Oekraïense geheime dienst SBU en het leger hebben gisteren nog een grootschalige drone-aanval uitgevoerd op Russische militaire posities op de Krim. De Russische economie heeft het moeilijk, de roebel is amper overeind te houden.

De aanslag zou ertoe kunnen leiden dat de bijna onzichtbare ineenstorting van steun aan Poetin binnen het veiligheidsapparaat in een stroomversnelling raakt. Het zou goed kunnen dat we over een aantal jaar in de geschiedenisboeken lezen dat het hoofdstuk Prigozjin het begin van het einde van Poetin was, zegt historicus, politicoloog en Rusland-expert Mark Galeotti, die werkt aan een boek over Wagner.

Tekenend voor de zwakheid van Poetin is dat hij een decreet heeft ondertekend waarin paramilitaire strijders worden gedwongen een eed van trouw af te leggen aan Rusland.

Kanonnenvoer

Misschien was het uit tactische redenen dat Poetin afgelopen week voorstelde om de geblokkeerde gastoevoer voor Europa via Turkije te laten lopen, want het merendeel van de EU wil geen gas meer uit Rusland.

En terwijl nog meer westerse bedrijven aankondigden Rusland definitief de rug toe te keren, afgelopen week weer voedingsmiddelenconcern Danone, ging Poetin onverdroten door met zijn chaotische mobilisatie.

Nu duizenden mannen het land ontvluchten, zijn er deze week invallen geweest in verschillende mini-hotels en hostels in Moskou. Tientallen mensen werden direct vanuit de slaapzaal meegenomen naar 'mobilisatiekantoren' die waren opgezet in theaters en bioscopen.

Het gros betreft geen recidivisten, maar ongetrainde mannen die aan het front lijden onder ondermaatse medische voorzieningen en de slechte staat van de wapens die ze krijgen, zoals verroeste kalasjnikovs.

The Moscow Times beschreef het tragische geval van advocaat Andrei Nikiforov uit Sint Petersburg, die werd opgeroepen voor het Russische leger vier dagen nadat de Russische president Vladimir Poetin de mobilisatie had afgekondigd. Tien dagen later was hij dood.  

Volgens onafhankelijke Russische media zijn inmiddels meer dan 90.000 Russen gewond geraakt, vermist of gedood.

Poetin verliest steeds meer de steun van zijn eigen burgers, en buiten de grenzen is het al niet veel beter. De Algemene Vergadering van de VN heeft de illegale annexatie van delen van Oekraïne met een overweldigende meerderheid veroordeeld.

Experts verwachten dat Oekraïne nog voor de jaarwisseling een groot deel van de geannexeerde gebieden heeft terugveroverd.

Catastrofaal verlamd

Poetin mag dan miljarden binnenharken dankzij de al dan niet bewust afgeknepen aardgaslijnen, het gaat intussen helemaal niet goed met de Russische oorlogsmachine. Laat staan met de economie van het land.

Het Russische leger is stilaan moegestreden. De Verenigde Staten schatten dat het aantal Russische slachtoffers in Oekraïne tot nu toe is opgelopen tot ongeveer 15.000 doden en 45.000 gewonden.

Poetin kampt intussen overduidelijk met een tekort aan militairen. In heel Rusland worden vrijwilligersbataljons gevormd om in te zetten voor de oorlog in Oekraïne. Relevante militaire ervaring is niet vereist. Zelfs criminelen in de buurt van Sint Petersburg worden benaderd.

Poetin heeft zich lang verzet tegen het idee van een algemene mobilisatie in Rusland, dus worden met geld volslagen onervaren mannen gelokt die een maand krijgen voor een training.

Met de Russische economie gaat het ook de verkeerde kant op: westerse sancties leiden tot steeds zwaardere economische gevolgen in Rusland, zo blijkt uit een studie van economen van de universiteit van Yale.

De uittocht van meer dan duizend internationale bedrijven heeft de Russische economie ernstig geschaad. Ze vertegenwoordigden 40 procent van het bruto nationaal product. De Russische productiesector is volledig tot stilstand gekomen en de exportsector is grotendeels ingestort.

Intussen heeft Rusland de gaskraan via de Nord Stream 1 pijpleiding steeds verder dichtgedraaid. Maar volgens de economen heeft Rusland Europa harder nodig als energieklant dan Europa het Russische aardgas. De Russische economie is volgens de onderzoekers catastrofaal verlamd. 'Wie beweert dat de Russische economie alweer opgeveerd is, spreekt de waarheid niet. Ze is aan het wankelen en het is niet het moment om op de rem te trappen.'

Bufferstaat

De grootste klap in het gezicht van Poetin was ongetwijfeld het bezoek van de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, aan Oekraïne en haar belofte van een snellere start van het Oekraïense toetredingsproces tot de Europese Unie.

Het zal niet zoals gewoonlijk een kwestie van jaren zijn, maar van weken, beloofde Von der Leyen.

En dat terwijl Rutte in maart nog zeker wist dat een versnelde toetreding Oekraïne tot EU niet mogelijk was.

Zo'n versnelde toetreding is uiteraard niet zonder risico gezien de corruptie in het land. Het levende voorbeeld is Hongarije. Het is geen geheim dat de meeste EU-diplomaten en -ambtenaren premier Viktor Orbán liever zien gaan dan komen. Brussel is een artikel-7-procedure tegen het land begonnen, een zware maatregel die genomen wordt als een land de rechtsstaat onvoldoende op orde heeft.

Hoewel het EU lidmaatschap niet betekent dat Oekraïne tot de NAVO toetreedt, schuift Europa hiermee steeds verder op richting Rusland. En al helemaal nu buurland Finland wel het NAVO-lidmaatschap wil aanvragen. Rusland heeft herhaaldelijk met militaire actie gedreigd mocht Finland toetreden.

Het is een reden temeer voor Rusland om een eigen bufferstaat te creëren in het Russisch sprekende deel van Oekraïne na de mislukte annexatie van heel het land, liefst met landbrug naar de Krim.

Haast is geboden, want Poetin wil de annexatie van de Donbas naar verluidt op 9 mei als trofee in de lucht kunnen steken. Dan viert Rusland De Dag van de Overwinning. Zolang Oekraïne de verovering van de Donbas niet zal accepteren, blijft de uitkomst van de oorlog voor Poetin ongewis.

Beeldvorming

De corona activisten zijn in een diep gat gevallen nu de beperkende maatregelen grotendeels zijn opgeheven. Chatgroepen en nieuwskanalen die zich verzetten tegen vaccineren, mondkapjes en andere coronaregels weten eigenlijk niet meer goed waar ze het nu weer over moeten hebben. De laatste week ging het bij gebrek aan beter eigenlijk alleen nog maar over de Canadese blokkades door tegenstanders van het coronabeleid, maar dat is toch een ver van mij bed show.

Inmiddels is er een nieuwe bron van onvrede: de negatieve beeldvorming over Rusland.

Willem Engel van Viruswaarheid heeft zijn eerste aangifte rond dit onderwerp al aangekondigd. Die gaat over de vermeende illegale Nederlandse wapenleveranties aan Oekraïne. 'Het was ons nooit alleen om corona te doen', beweert Engel doodleuk. Maar ook voor de fulltime activist moet de schoorsteen blijven roken en moet de donatiestroom weer op gang komen.

Internetzender Blckbx, opgericht tijdens de coronacrisis, richt zich ook op de Oekraïne-oorlog.

Het probleem is: er zal geen brede steun zijn voor Poetin. De kritische opstelling lijkt zoals wel vaker louter voort te komen uit een afkeer van de gevestigde orde: omdat de reguliere media en politici in het Westen negatief berichten over Poetin, zal vast het omgekeerde waar zijn.

Precies dat motiveerde schrijver Joost Niemöller om alweer enige tijd geleden de kant van de Russen te kiezen in de MH17 zaak. Hij was ervan overtuigd dat het om een aanval ging van een Oekraïense straaljager óf door een met een Oekraïense Buk-M1 afgeschoten raket. Trots als een Pauw liet Niemöller zich interviewen voor de staatszender RT, zich niet realiserend dat hij voor pure propaganda werd gebruikt.

Niemöller twittert de laatste dagen deels in het Engels, kennelijk hopend dat RT binnen de kortste keren weer bij hem op de stoep zal staan.

Het Knipmes kan zich nauwelijks voorstellen dat de repressieve maatregelen en het land ontvluchtende Russen corona-activisten nog erg lang zal inspireren. Onder het huidige regime zouden ze zich niet eens vrij kunnen uiten.

Het optreden van Forum-leider Baudet, die de aanval van Rusland niet wilde veroordelen, lijkt de partij nu al zetels te kosten.

Wat niet wegneemt dat de nuance in de main stream media soms ontbreekt. Wel banken afsnijden van SWIFT, maar niet de banken afsluiten die de aardgasbetalingen verwerken getuigt niet van consistentie. Wel boos worden over het muilkorven van Russische media, maar zelf RT en Sputnik verbieden ook niet.